De Geschiedenis van de Trans Siberië Express

Wij hebben de geschiedenis van de aanleg van de Trans Siberië Express hieronder voor u op een rijtje gezet. De route die u aflegt, de Trans Mongolië Express, is een afgeleide vorm hiervan.

De eerste man die het idee had voor een stoomtreintraject door Siberië was de Amerikaan Perry Mc Donough Collins. Hij diende een voorstel in bij de Russische regering, maar dit werd afgewezen. Daarna kwam de Engelse ingenieur Dull op het idee een tramtraject tussen Gorki (het huidige Nizhny Novgorod) en Perm aan te leggen. Hij wilde de trams door paarden laten trekken (totdat de financiële situatie het toe zou laten stoomlocomotieven in te zetten). Dit voorstel werd afgewezen, net als de variant van een Rus die paarden over de lengte van 3.000 kilometer door houten tunnels wilde laten galopperen. De volgenden die zich aan dit project waagden waren drie Engelsen: Morison, Sleigh en Horn. Maar ook zij faalden. Het duurde ongeveer 30 jaar tot een ingenieur, een stadhouder, een schatbewaarder en een minister overeenkwamen om een plan te maken en nog eens drie jaar tot er een goed uitvoerbaar plan was. Op 24 februari 1891 werd met toestemming van het ministerie het plan ondertekend die de bouw van de Trans Siberië Spoorlijn vastlegde. Tsaar Alexander van Rusland was zeer tevreden over dit plan.

Hij ging persoonlijk naar Vladivostok om met de eerste spade in de grond, de bouw van de spoorlijn officieel in werking te stellen. Zo vulde hij op 31 mei 1891 de eerste kruiwagen als een symbolische start voor het zogenaamde Ussuri project. Het comité van ministers stemde toe in het plan om het traject in 6 delen op te splitsen, namelijk West Siberië, Midden Siberië, Ussuri, Baikalmeer omleiding, Trans Baikal en Amur.

West-Siberië traject
De verbinding tussen Perm en Jekaterinburg die reeds in 1878 was aangelegd, werd zeven jaar later verlengd naar Tjoemen. De verbinding tussen het oorspronkelijke vertrekpunt van de Trans Siberië Express en het huidige vertrekpunt kwam tot stand in 1896. Het traject was in twee delen op te splitsen. In de zomer werd er per dag meer dan 3 kilometer traject aangelegd. Het eerste gedeelte was gereed in 1894, het tweede in 1895. Doordat er op het traject veel ongelukken gebeurden en men de bruggen op dit traject wilde zegenen, ging dit traject pas een jaar later open.

Ussuri traject
Hoewel tsaar Alexander al in 1891 de eerste spade in de grond stak, duurde het zes jaar om het 767 kilometer lange traject naar de plaats Khabarovsk te bouwen. Ook hier was er een tekort aan arbeidskrachten. Om de situatie te verbeteren, werden er arbeiders van elders geworven. De aanlevering van bouwmateriaal vormde ook een probleem en duurde vaak maanden. Het leek wel of alles tegenzat, want talloze muggenzwermen verspreidden ziekten en rivieren stegen tot grote hoogten. Hierdoor overstroomde het gebied waarin het traject lag en Mantsjoerische tijgers vielen steeds de arbeiderskampen aan. In 1897 reed dan uiteindelijk de eerste officiële trein over het traject naar Vladivostok, met een snelheid van 16 kilometer per uur.

Midden-Siberië traject
De aanleg van een deeltraject van Novosibirsk naar Irkoetsk begon in 1893. Dit traject werd aangelegd in twee delen. Het eerste gedeelte was klaar in 1898, het andere traject volgde een jaar later. In Engeland werden voor de aanleg in één keer 6.000 spoorstaven besteld. Deze moesten via het Karameer over de Poolcirkel naar de Yenisei rivier getransporteerd worden. Tegelijkertijd werd het traject tussen Irkoetsk en de havenplaats aan het Baikalmeer met enorme kosten aangelegd. Het traject moest hier en daar op de rotsen gemaakt worden of rotsen moesten worden opgeblazen. Op het traject vindt u over een lengte van 65 kilometer maar liefst 50 bruggen. De aankomst van de eerste trein in Irkoetsk op 16 augustus 1898 werd uitbundig gevierd.

Baikal overtocht
Tussen 1898 en 1905 reikte de spoorlijn slechts tot de haven van Baikal. Het spoorlijncomité werd gedwongen om het plan voor een zuidelijke omweg om het meer op te geven vanwege de steile bergen die oprezen uit het meer. In 1895 werd besloten dat het Baikalmeer overgestoken zou worden per schip. De order voor dit schip ging naar een Engelse firma. Zij bouwde het schip dat, toen het gereed was, naar St. Petersburg voer. Hier haalde men het schip weer uit elkaar en werd het in onderdelen per trein naar het Baikalmeer vervoerd. Deze operatie duurde 12 maanden! Er werden Britse technici aangesteld om de lading met onderdelen te ordenen en met hulp van Russische collega’s weer in elkaar te zetten. Verbazingwekkend hebben de belangrijkste onderdelen de lange reis onbeschadigd overleefd. In april 1900 was het schip compleet en kon er een reguliere veerbootverbinding onderhouden worden. Het schip de Baikal kon met een snelheid van 22 kilometer per uur 28 goederenwagons of een gehele expresstrein transporteren. Op het hoofddek was een rails aangebracht, zodat de trein gemakkelijk aan boord kon rijden. In 1898 kwam er een tweede schip bij, de Angara. Deze was voornamelijk bedoeld als ijsbreker, maar kon deze prestaties niet altijd waarmaken. Wanneer de schepen in het ijs vastgevroren waren, werden de passagiers in schapenvellen gewikkeld en in grote korven vervoerd die door paardensleden werden voortgetrokken. De reis van zo’n 50 kilometer werd in minder dan 5 uur uitgevoerd.

Baikalmeer omleiding
Het traject liep van de haven naar Mysovsk, langs de oever van het Baikalmeer, het bergrijkste gebied van de hele reis. De boot was vaak de enige mogelijkheid om materiaal en gereedschap op de steile bergwanden te bevestigen en om tunnels te boren. Uiteindelijk kwamen er op dit traject 33 tunnels en 200 bruggen. Op dit gedeelte bevindt zich het hoogste punt van de Trans Siberië Express ( 1.025 meter).

Trans Baikal traject
Dit gedeelte begon aan de oostoever van het Baikalmeer in Mysovsk en liep langs Oelan Oede. Totdat het Amur traject in 1916 klaar was, gebruikten reizigers de boot en een gedeelte van het Ussuri traject. De allergrootste catastrofe bij het aanleggen van het Trans Siberië Express traject deed zich voor bij het Yablonovy gebergte. Een vier meter hoge vloedgolf verwoestte binnen 24 uur alle bouwwerken, overspoelde honderden dorpen en duizenden runderen en ander vee. Dit ongeluk vertraagde de aanleg van het traject met enkele jaren.

Oost-Chinese spoorlijn
Het spoorlijncomité was tegen een spoorlijn langs de Amur rivier, in verband met het overstromingsgevaar. Er werd daarom voorgesteld om met de Chinezen te gaan onderhandelen over de bouw van een traject door Mantsjoerije. De hoofdreden voor de Russen was natuurlijk de doorgang naar zee, naar een ijsvrije haven en heerschap over Korea en Mantsjoerije. De bouw van twee deeltrajecten begon in 1897. Het oostelijk deeltraject werd in 1899 geopend, het westelijke traject volgde in 1901.

Amur traject
Toen de Japanners in 1904 op een overwinning aandrongen, was de Mantsjoerische route een perfect doel om aan te vallen. Daarom besloot het spoorlijncomité om een spoorlijn langs de Amur rivier te leggen. Met de bouw werd in 1908 in Kuenga begonnen en het liep verder, met uitzondering van een rivierlinie, in een wijde boog naar Khabarovsk. De arbeidskrachten versloegen de Taiga en vochten tegen de aanhoudende kou en talloze insecten. Met de opening van het Amur traject in 1916 was de Trans Siberië spoorlijn een feit.

Alhoewel er eigenlijk maar één Trans Siberië Express bestaat, kunnen we toch drie hoofdroutes onderscheiden:

• Trans Siberië Express: Moskou - Khabarovsk – Nakhodka (trein/boot) – Yokohama (Japan) Dit is de route waaraan iedereen denkt als men over de TSE spreekt. De reistijd is ongeveer 8 dagen, inclusief de overtocht. Tegenwoordig loopt deze treinroute van Moskou tot Vladivostok, de langste aaneengesloten treinroute ter wereld.
• Trans Mantsjoerije Express: Moskou – Chita - Manzhouli (Chinese grens) – Harbin – Shenyang – Beijing. Dit traject werd geregeld door de Russische spoorwegen. De trein gaat een keer per week. De trein doet 6,5 dag over het traject van 9.001 kilometer.
• Trans Mongolië Express: Moskou - OelanOede – Nauschki – Ulaan Baatar (Mongolië) – Erlian (Chinese grens) – Beijing. Deze trein rijdt het gehele jaar één keer per week vanaf Moskou en één keer per week vanaf Beijing. De trein vertrekt op dinsdag vanuit Moskou en de reistijd voor 7.865 kilometer bedraagt 6 dagen.